NewsletterFacebook

Karty pamięci // Afryka oczami Ryszarda Kapuścińskiego

AFRYKA OCZAMI RYSZARDA KAPUŚCIŃSKIEGO L'afrique vue par Ryszard Kapuscinski / reż. Olga Prud'homme Farges / Francja 2015 / 52’ PREMIERA POLSKA

Hołd dla reporterów jak w „Spotlight”

- Afryka była dla mnie jakąś fascynacją już od dawna. Pojechałem tam pierwszy raz w 1958 roku… - tak Ryszard Kapuściński rozpoczyna swoją opowieść o wieloletniej pracy na tym kontynencie.

Cesarz reportażu, bo tak nazywany jest nie tylko w Polsce, mówi o Afryce z miłością, ale jest też świadomy wszystkich błędów i zła wyrządzonego przez nieudolnych przywódców. Opowiada o Etiopii pod rządami Haile Selassie, o wojnie w Kongo, o rewolucjach, które przetoczyły się przez Czarny Ląd. Podkreśla: wojna to przede wszystkim ogromny bałagan. Nikt nie wie, kto wydaje rozkazy, zawsze i wszędzie jest chaos.

„L'afrique vue par…” skupia się właśnie na „afrykańskim” okresie pracy Kapuścińskiego. Składa się z wywiadu, który przeprowadził z nim Jan Krauze i niezwykle cennych materiałów archiwalnych zarówno z Afryki, jak i z Polski. Twórcy filmu podkreślają, że Kapuściński, mimo że pochodził z dość biednego kraju w Europie środkowo-wschodniej, będącego pod wpływem ZSRR, stał się jednym z najważniejszych reporterów na świecie. Nie tylko opisywał i relacjonował wydarzenia o historycznym znaczeniu, ale też tłumaczył, pokazywał kontekst, szukał uniwersalnej prawdy o człowieku.

Autor: Patrycja Wanat

 

POKAZYWANY WRAZ Z:

KARTY PAMIĘCI Memory Cards /reż. Piotr Cieplak / Wielka Brytania, Polska 2015 / 20’

Jak afrykańska „Czerwona pustynia”

Podczas wyprawy do Rwandy i Zanzibaru pisarka ginie bez śladu. Pozostaje po niej tylko to, co udało jej się zarejestrować kamerą. Jej ukochany Tomé po czterech latach prób rozszyfrowania sensu nagrań, dociera do towarzysza podróży pisarki oraz producentki telewizyjnej, która chce zrobić film o jej zniknięciu.

Za pisarkę mówią jedynie obrazy, za pozostałych bohaterów - słowa słyszane z offu. Znaczenie zapisu z kamery szybko przestaje zależeć tylko od intencji autorki, odwiedzającej tak pomniki pamięci o ludobójstwie, jak i miasta, w których powstają kina czy piaszczyste plaże. Swoją interpretację narzucają również narratorzy. Granica między dokumentem a fabułą zaciera się. Czy kobieta zaginęła, czy zniknęła, bo tego chciała? Gdzie leży prawda? Czy w ogóle jesteśmy w stanie do niej dotrzeć?

Piotra Cieplaka, reżysera i fotografa zafascynowanego Rwandą i jej trudną historią, interesują nie tylko rozważania o pamięci, ale też zachodnie spojrzenie na Afrykę. A to budzi w nim wiele wątpliwości, bo opiera się głównie na stereotypach. Dla ludzi Zachodu, nawet tych, którzy twierdzą, że Afrykę znają, staje się ona jedynie pretekstem do opowiedzenia historii lub jej tłem. Czas, by umieścić ją w centrum.

Autor: Alicja Sterna

Czas trwania: 
72 min